Meestgestelde vragen

We kunnen ons voorstellen dat je op zoek bent naar antwoorden. Hoe groot is de kans op HPV? En is HPV vaccinatie nog nuttig voor mij? Hieronder vind je de antwoorden op deze en andere vragen.

Humaan papillomavirus (HPV)

Wat is HPV?

HPV staat voor humaan papillomavirus. 80-90% raakt eens in zijn of haar leven besmet met HPV. Meestal ruimt je lichaam het virus binnen 2 jaar op. Wanneer dit niet zo is, kan het virus bij vrouwen kanker aan de anus, baarmoederhals (cervix), mond en keel, vagina en vulva veroorzaken. Mannen kunnen er anus-, mond- en keel en peniskanker van krijgen. Daarnaast kan HPV-besmetting genitale wratten veroorzaken.1

Hoe krijg ik HPV?

HPV wordt overgedragen door seksueel contact. Bijvoorbeeld tijdens vaginale, anale of orale seks, maar ook door huid-op-huid contact. HPV is zeer besmettelijk. Zo’n 80-90% van de mensen raakt eens in zijn of haar leven besmet met HPV. Je kunt niet voorkomen dat je besmet raakt. Je kunt de kans wel kleiner maken door bijvoorbeeld een condoom te gebruiken.1

HPV Risicogroepen

Het kan zijn dat je een grotere kans hebt dat je lichaam het virus niet opruimt. Voor wie of wanneer geldt dit precies?

  • Voor mensen met een verminderd immuunsysteem. Door het gebruik van medicijnen kan het lichaam kan het virus niet goed opruimen.
  • Roken beschadigt je cellen waardoor het immuunsysteem minder goed werkt.
  • Veel wisselende seksuele contacten zorgen ervoor dat je de kans vergroot om een infectie te krijgen.
  • Infectie met meerdere HPV-types.
  • Infectie van chlamydia of herpes.17

Wat zijn de symptomen van HPV?

In de meeste gevallen merk je niets van een besmetting met HPV. HPV kan kanker aan de anus, baarmoederhals (cervix), mond en keel, penis, vagina en vulva veroorzaken. Het kan ook genitale wratten veroorzaken. De eerste verschijnselen van kanker of genitale wratten kunnen zijn:

  • Branderig gevoel, pijn en afwijkingen aan de penis of schaamlippen bij kanker
  • Jeuk en irritatie bij de geslachtsorganen bij genitale wratten1

Hoe groot is de kans dat ik HPV heb?

Zo’n 80-90% van de mensen wordt eens in zijn of haar leven besmet met HPV. Meestal ruimt het lichaam HPV binnen 2 jaar op en word je er niet ziek van. Desalniettemin neemt het aantal ziektegevallen door HPV in Nederland toe.

Bij vrouwen veroorzaakt HPV per jaar:

Genitale wratten | 16.000
Kanker | 1084
Sterfte | 447

Bij mannen veroorzaakt HPV per jaar:3

Genitale wratten | 21.000
Kanker | 360
Sterfte | 163

Hoe groot is de kans dat ik ziek word van HPV?

Meestal ruimt het lichaam HPV binnen 2 jaar op en word je er niet ziek van. Desalniettemin neemt het aantal ziektegevallen door HPV in Nederland toe.

Bij vrouwen veroorzaakt HPV per jaar:

Genitale wratten | 16.000
Kanker | 1084
Sterfte | 447

Bij mannen veroorzaakt HPV per jaar3:

Genitale wratten | 21.000
Kanker | 360
Sterfte | 163

Hoe kom ik van HPV af?

Meestal ruimt je lichaam het virus binnen 2 jaar zelf op. Wanneer dit niet het geval is, kan een behandeling nodig zijn. Welke behandeling dit is, wordt in overleg met jouw arts bepaald. Genitale wratten kunnen bijvoorbeeld worden aangestipt, weggebrand of weggesneden, of worden behandeld met een zalfje.1,4 Bij het oplopen van een HPV-gerelateerde kanker kijkt je arts naar de meest geschikte behandeling.

Hoe kan ik de kans op HPV verkleinen?

Voor mannen en vrouwen zijn er twee dingen die je kunt doen om je te beschermen tegen de gevolgen van HPV: vaccinatie of condoomgebruik tijdens de seks. Daarnaast hebben vrouwen de mogelijkheid om deel te nemen aan bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker.1 Zie ook Wat kun je tegen HPV doen?

Testen of Screenen op HPV

Wanneer een uitstrijkje laten maken?

Volwassen vrouwen worden opgeroepen om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek in het jaar waarin ze 30, 35, 40, 45, 50, 55 of 60 jaar worden. Bereik je één van deze leeftijden? Dan kun je via de brief van de huisarts een uitstrijkje laten maken. Daarnaast is het aan te raden om contact op te nemen met je huisarts wanneer je last hebt van symptomen zoals onregelmatig en overmatig bloedverlies tussen de menstruaties door.2,5

Hoe groot is de kans dat ik als vrouw HPV-positief test?

Bij ongeveer 10% van de vrouwen die deelnemen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker, ongeveer 45.000 vrouwen per jaar, wordt HPV gevonden.2

Wie maakt het uitstrijkje?

Het uitstrijkje wordt vaak gemaakt bij de huisartsenpraktijk. Meestal doet de doktersassistente dit.6

Hoe werkt een uitstrijkje?

Eerst zal de doktersassistente u wat vragen stellen. Daarna zal zij door middel van een borsteltje wat cellen van de
baarmoederhals halen. Het borsteltje wordt vervolgens opgestuurd naar het laboratorium. Het onderzoek duurt ongeveer 10 minuten en je ontvangt de uitslag binnen 4 weken.7

Uitstrijkje of zelftest?

Indien je het vervelend vindt om bij de huisartsenpraktijk een uitstrijkje te laten maken kan je kiezen voor een
zelfafnameset. Deze toont alleen aan of je positief of negatief bent voor HPV. Mocht je HPV-positief zijn is alsnog een
uitstrijkje nodig om te kijken of je afwijkende cellen hebt.6,8

Mijn uitstrijkje was HPV-positief en toonde afwijkende cellen aan. Heb ik nu baarmoederhalskanker?

Nee, meestal gaat het om lichte afwijkingen die niet persee kanker veroorzaken. Er zijn verschillende type afwijkingen.9

Lichte afwijkingen (2 op de 100 gevallen)

Zijn er in het uitstrijkje kleine afwijkende cellen gevonden, dan is er zeker geen reden tot paniek. Vaak ruimt het afweersysteem deze licht afwijkende cellen vanzelf op en verdwijnen ze spontaan uit het lichaam. Dit kan één tot anderhalf jaar duren. Daarom krijg je meestal het advies om na 6 en 12 maanden opnieuw een vervolguitstrijkje te laten maken. Je arts controleert dan of de afwijkende cellen weg zijn. Als de afwijking niet verdwijnt, word je doorverwezen voor verder onderzoek.

Afwijkingen (<1 op de 100 gevallen)

Als je dit resultaat krijgt, word je doorverwezen voor een vervolgonderzoek. Je schrikt misschien als je deze uitslag krijgt maar de kans dat je baarmoederhalskanker hebt, is nog steeds klein. Vaak gaat het om een voorstadium van baarmoederhalskanker. Dit kan op een relatief eenvoudige manier behandeld worden om te voorkomen dat baarmoederhalskanker kan ontstaan.

Vaccineren tegen HPV

Heeft vaccineren tegen HPV nog nut voor mij?

Ook op latere leeftijd, wanneer je seksueel actief bent of een HPV-infectie hebt gehad kan vaccinatie je beschermen tegen HPV. Als het type HPV waar iemand positief op test uit het lichaam of onder controle is, kunnen de antistoffen in het vaccin voorkomen dat dit HPV-type opnieuw actief in het lichaam wordt of dat iemand opnieuw geinfecteerd raakt.10 Daarnaast kan het vaccin tegelijkertijd bescherming bieden tegen de andere HPV-typen in het vaccin.11

Wat zijn de bijwerkingen van HPV vaccinatie?

Je kunt last krijgen van pijn, jeuk een rode huid of een verdikking op de prikplek. Soms komen klachten voor zoals buikpijn, misselijkheid, moeheid, hoofdpijn of koorts. De meeste klachten zijn mild en gaan vanzelf weg.12

Wat is de effectiviteit van HPV vaccinaties?

HPV-vaccinaties zijn 90-100% effectief tegen een infectie met de HPV-typen die in een vaccin zitten. Meestal zijn dit hoog risico HPV-typen die kanker kunnen veroorzaken. Sommige vaccins beschermen ook tegen laag risico HPV-typen die o.a. genitale wratten kunnen veroorzaken.13,14

Welke HPV vaccins zijn beschikbaar?

In Nederland zijn drie HPV vaccins beschikbaar. De drie verschillende vaccins hebben andere eigenschappen en zijn gericht tegen verschillende HPV-typen. Voor een compleet overzicht zie Bijsluiters HPV-vaccins (RIVM).

Wat kost HPV vaccinatie?

Jongens en meisjes die 10 jaar worden ontvangen een oproep voor een kosteloze vaccinatie. Het vaccin dat is opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma bestaat uit twee inentingen waar een half jaar tussen zit. De vaccinaties worden gegeven door de GGD of een Centrum voor Jeugd en Gezin. Dat verschilt per regio. Kinderen krijgen per post een uitnodiging om de vaccinatie te halen.15

Volwassenen kunnen zich op eigen initiatief buiten het programma laten vaccineren. Zij hebben 3 prikken nodig voor een goede bescherming. Totale kosten voor HPV vaccinatie (3 prikken): vanaf €400, exclusief aflever- en toedieningskosten (afhankelijk van aanbieder). Kinderen t/m 15 jaar hebben 2 prikken nodig.13,14

Hoe kan ik mijn kind beschermen?

Omdat HPV veel voorkomt, is een kosteloze vaccinatie tegen HPV voor meisjes en jongens die 10 jaar worden opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Je leest hierover meer op Wat kun je tegen HPV doen?

Hoe kom ik van HPV af?

Meestal ruimt je lichaam het virus binnen 2 jaar zelf op. Wanneer dit niet het geval is kan een behandeling nodig zijn. Welke behandeling dit is wordt in overleg met jouw arts bepaald. Genitale wratten kunnen bijvoorbeeld worden aangestipt, weggebrand of weggesneden, of worden behandeld met een zalfje.1,4 Bij het oplopen van een HPV-gerelateerde kanker kijkt je arts naar de meest geschikte behandeling.

Heeft HPV vaccinatie impact op vruchtbaarheid?

HPV vaccinatie bevat geen stoffen die invloed hebben op je voorplantingsorganen en dus vruchtbaarheid.16

In gesprek over HPV?

Dat kan. Graag brengen wij je in contact met experts op het gebied van HPV.

Referenties

1 RIVM, HPV, geraadpleegd aug 2021
2 Bevolkingsonderzoek Nederland, Baarmoederhalskanker, geraadpleegd aug 2021
3 RIVM, Feiten en cijfers, geraadpleegd aug 2021
4 LCI, Humaan Papillomavirusinfectie – anogenitale wratten, geraadpleegd aug 2021
5 Thuisarts, Ik heb baarmoederhalskanker, geraadpleegd aug 2021
6 RIVM, Het uitstrijkje, geraadpleegd aug 2021
7 Bevolkingsonderzoek Nederland, Het onderzoek, geraadpleegd 2021
8 RIVM, Zelfafnametest, geraadpleegd aug 2021
9 RIVM, Uitslag bevolkingsonderzoek, geraadpleegd aug 2021
10 Stichting Olijf, Waarom het HPV-vaccin ook op oudere leeftijd nog kan werken, geraadpleegd aug 2021
11 RIVM, HPV-vaccinatie buiten het Rijksvaccinatieprogramma, geraadpleegd op aug 2021
12 RIVM, Bijwerkingen HPV-vaccinatie, geraadpleegd aug 2021
13 RIVM, Bijsluiters HPV-vaccins, geraadpleegd aug 2021
14 Zorginstituut Nederland, Medicijnkosten, geraadpleegd aug 2021
15 RIVM, HPV-kanker en vaccineren, geraadpleegd aug 2021
16 RIVM, Vragen en antwoorden HPV-vaccinatie, geraadpleegd aug 2021
17 RIVM, HPV (Humaan Papillomavirus), geraadpleegd dec 2021